मोक्ष संन्यास योग (Moksha Sannyaasa Yoga) – श्लोक 21
श्लोक २१ में राजस ज्ञान का लक्षण बताया गया है। Verse 21: Rajasic knowledge sees multiplicity and separateness in all beings.
संस्कृत श्लोक
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान्। वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम्॥२१॥
pṛthaktvena tu yaj jñānaṃ nānā-bhāvān pṛthag-vidhān | vetti sarveṣu bhūteṣu taj jñānaṃ viddhi rājasam ||21||
पदच्छेद / शब्दार्थ
पृथक्त्वेन: as separate; तु: but; यत्: which; ज्ञानम्: knowledge; नाना-भावान्: diverse entities; पृथक्-विधान्: of various kinds; वेत्ति: knows; सर्वेषु: in all; भूतेषु: beings; तत्: that; ज्ञानम्: knowledge; विद्धि: know; राजसम्: rajasic.
हिंदी अनुवाद
किन्तु जो ज्ञान सम्पूर्ण भूतों में नाना प्रकार के पृथक् भावों को अलग-अलग जानता है, उस ज्ञान को राजस जानो।
English Translation
But that knowledge which sees in all beings various entities of diverse kinds as separate – know that knowledge to be rajasic.
टीका / Commentary
राजस ज्ञान भेददर्शी है। यह प्राणियों में विभिन्नता और पृथक्त्व को ही देखता है, एकत्व का अनुभव नहीं कर पाता। यह अपूर्ण और द्वैत पर आधारित ज्ञान है।