गुणत्रय विभाग योग (Gunatraya Vibhaga Yoga) – श्लोक 24
श्लोक २४ में गुणातीत के समत्व के लक्षण: सुख-दुःख, मिट्टी-सोना, प्रिय-अप्रिय, निन्दा-स्तुति में समान। Verse 24: He is equal in pleasure-pain, clod-stone-gold, pleasant-unpleasant, censure-praise.
संस्कृत श्लोक
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः । तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ २४॥
sama-duḥkha-sukhaḥ sva-sthaḥ sama-loṣṭāśma-kāñcanaḥ | tulya-priyāpriyo dhīras tulya-nindātma-saṃstutiḥ ||24||
पदच्छेद / शब्दार्थ
समदुःखसुखः: दुःख-सुख में समान; स्वस्थः: अपने में स्थित; समलोष्टाश्मकाञ्चनः: मिट्टी, पत्थर और सोने में समान; तुल्यप्रियाप्रियः: प्रिय और अप्रिय में समान; धीरः: धीर; तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः: निन्दा और आत्म-स्तुति में समान।
हिंदी अनुवाद
जो दुःख-सुख में समान है, स्वस्थ (आत्मस्थ) है, मिट्टी, पत्थर और सोने में समान है, प्रिय-अप्रिय में तुल्य है, धीर है, और निन्दा-स्तुति में समान है।
English Translation
He who is the same in pleasure and pain, who dwells in his own self, to whom a clod of earth, a stone and gold are alike, who is the same among the pleasant and the unpleasant, and who is firm, and the same in censure and praise...
टीका / Commentary
गुणातीत पुरुष में ये समताएँ होती हैं। The transcendent one possesses equanimity in all dualities.