Mahadev Bhajan गुरुवार विशेष (भगवान श्री हरि विष्णु व गुरुदेव)

Shiv Tandav Stotram - Shiva Song - Lyrical Video - Shankar Mahadevan

शिव तांडव स्तोत्र के संपूर्ण लिरिक्स, शंकर महादेवन की आवाज में भावार्थ और आध्यात्मिक महत्व जानें। भगवान शिव की भक्ति में डूबने के लिए आज ही पढ़ें।

भगवान शिव के प्रचंड तांडव नृत्य की ऊर्जा, लय और ब्रह्मांडीय कंपन को जागृत करने वाला शिव तांडव स्तोत्र (Shiv Tandav Stotram) आदि गुरु रावण द्वारा रचित एक परम शक्तिशाली एवं ओजस्वी स्तोत्र है। लंकापति रावण की भगवान भोलेनाथ के प्रति अनन्य भक्ति और उनके संगीत कौशल का यह अद्वितीय प्रमाण है। पद्मश्री शंकर महादेवन की जादुई एवं गगनभेदी आवाज में जब इस स्तोत्र का गायन होता है, तो श्रोता का अंतःकरण शिवमय हो जाता है। इस विस्तृत मार्गदर्शिका में हम शिव तांडव स्तोत्र के सम्पूर्ण लिरिक्स, शंकर महादेवन द्वारा गाए गए इस भजन के भावार्थ, इसके आध्यात्मिक महत्व, उच्चारण विधि और जीवन पर इसके गहरे प्रभाव का संपूर्ण अध्ययन करेंगे।

सम्पूर्ण शिव तांडव स्तोत्र लिरिक्स | Complete Shiv Tandav Stotram Lyrics

जटाकटाहसंभ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी, विलोलवीचिवल्लरी विराजमानमूर्धनि। धगद्गगज्ज्वलद्भलाटपट्टपावके, किशोरचंद्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम ॥ १ ॥ धराधरेंद्रनंदिनी विलासबंधुबंधुर, स्फुरद्दिगंतसंतति प्रमोदमानमानसे। कृपाकटाक्षधोरणी निरुद्धदुर्धरापदि, क्वचिद्दिगंबरे मनो विनोदमेतु वस्तुनि ॥ २ ॥ जटाभुजंगपिंगल स्फुरत्फणामणिप्रभा, कदंबकुंकुमद्रव प्रलिप्तदिग्वधूमुखे। मदंधसिंधुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे, मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि ॥ ३ ॥ सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर, प्रसूनधूलधोरणी विधूसराघ्रिपीठभूः। भुजंगराजमालया बद्धजाटजूटकः, श्रियै चिराय जायतां चकोरबंधुशेखरः ॥ ४ ॥ ललाटचगज्ज्वलद्धनंजयस्फुलिंगभा, निपीतपंचसायकं नमन्निलिम्पनायकम्। सुधा मयूखलेखया विराजमानशेखरं, महाकपिलि संपदः शिरो बिभामि नः ॥ ५ ॥ (या महाशिवः कृपालुः...) करालभालपट्टिकाधगद्गगज्ज्वलद्धनंजय, स्फुलिंगभापनिपीतपंचसायकं नमः। सहायमच्छलत्प्रवाळपावरिच्छे गळे, निबद्धनादपुंजयं शिवं भजामि ॥ ६ ॥ नवीनमेघमंडली निरुद्धदुर्धरस्फुरत्, कुहूग्निनीतमच्छम प्रबध्मबधुरंधरम्। प्रवाळकप्रभाविशोभ गलेऽवलम्ब्य लम्बितां, भुजंगतुंगమాలिकां नमामि शायकं शिवम् ॥ ७ ॥ प्रफुल्लनीलपंकज प्रपंचकालिमप्रभा, वलंबकंठकंदली रुचिप्रबद्धकंधारम्। स्मराजकं पुरादकं नमामि देवमद्क्षरं, क्षयप्रदं भवप्रदं भजेऽहम्विभुं शिवम् ॥ ८ ॥ अगुरुचर्चितोज्कलं खुलाहारमक्तिकं, मरोज्कलं प्रियं प्रफुल्लनीलपंकजम्। रणद्भुजंगमद्भुतस्फुरत्फणामणिप्रभा, कदंबकुंकुमद्रव प्रलिप्तदिग्वधूमुखे ॥ ९ ॥ सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर, प्रसूनधूलधोरणी विधूसराघ्रिपीठभूः। भुजंगराजमालया बद्धजाटजूटकः, श्रियै चिराय जायतां चकोरबंधुशेखरः ॥ १० ॥ ललाटचगज्ज्वलद्धनंजयस्फुलिंगभा, निपीतपंचसायकं नमन्निलिम्पनायकम्। सुधा मयूखलेखया विराजमानशेखरं, महाकपिलि संपदः शिरो बिभामि नः ॥ ११ ॥ करालभालपट्टिकाधगद्गगज्ज्वलद्धनंजय, स्फुलिंगभापनिपीतपंचसायकं नमः। सहायमच्छलत्प्रवाळपावरिच्छे गळे, निबद्धनादपुंजयं शिवं भजामि ॥ १२ ॥ नवीनमेघमंडली निरुद्धदुर्धरस्फुरत्, कुहूग्निनीतमच्छम प्रबध्मबधुरंधरम्। प्रवाळकप्रभाविशोभ गलेऽवलम्ब्य लम्बितां, भुजंगतुंगమాలिकां नमामि शायकं शिवम् ॥ १३ ॥ प्रफुल्लनीलपंकज प्रपंचकालिमप्रभा, वलंबकंठकंदली रुचिप्रबद्धकंधारम्। स्मराजकं पुरादकं नमामि देवमद्क्षरं, क्षयप्रदं भवप्रदं भजेऽहम्विभुं शिवम् ॥ १४ ॥ इति स्तोत्रमिदं प्रपूर्य पर्द्रे प्रगीयते, यः श्चेतरः शुचिः प्रयतो विमुक्तिमेचति। विनेयसंस्थितिं सदा विलोमनाथ कीर्तनं, स याति शंभुमondissement मतिर्विमुच्यते ॥ १५ ॥

शिव तांडव स्तोत्र का सरल हिंदी अर्थ एवं भावार्थ | Meaning & Bhavarth

शिव तांडव स्तोत्र के प्रत्येक श्लोक में भगवान शिव के विराट स्वरूप, उनकी जटाओं में बहने वाली माँ गंगा, उनके लंका दहन जैसी अग्नि और उनके परम शांत एवं भयंकर दोनों रूपों का अत्यंत काव्यात्मक वर्णन किया गया है। लंकापति रावण ने इस स्तोत्र के माध्यम से शिव के उस तांडव रूप का वर्णन किया है जो सृष्टि के प्रलय और पुनर्निर्माण का प्रतीक है। शंकर महादेवन के ओजस्वी स्वरों में यह रचना भक्तों के भीतर ऊर्जा और सकारात्मकता का संचार करती है। पहले श्लोक में रावण कहता है कि जिनकी जटाओं रूपी कटाह में भ्रमित होकर गंगा जी घूम रही हैं और जिनके मस्तक पर अग्नि की भयंकर ज्वालाएं धधक रही हैं, ऐसे बालचंद्रधारी भगवान शिव में मेरी प्रीति निरंतर बनी रहे। स्तोत्र का मुख्य भाव अहंकार का शमन और शिव के चरणों में पूर्ण समर्पण है।

शंकर महादेवन द्वारा गायन एवं संगीत शैली | Musical Excellence by Shankar Mahadevan

पद्मश्री शंकर महादेवन ने अपनी विशिष्ट शास्त्रीय गायन शैली (Classical Vocal Mastery) से शिव तांडव स्तोत्र को एक नई ऊंचाई प्रदान की है। उनके द्वारा गाए गए इस भक्ति गीत (Mahadev Bhajan) में द्रुत गति (Fast Tempo), शुद्ध संस्कृत उच्चारण और उग्र भावों की अद्भुत अभिव्यक्ति मिलती है। संगीत रचना में डमरू की ध्वनि, मृदंग और तीव्र गति के वाद्यों का संयोजन इस प्रकार किया गया है कि श्रोता साक्षात् कैलाश पर्वत पर होने का अनुभव करता है। यह महादेव भजन आधुनिक युवा पीढ़ी में भी अत्यधिक लोकप्रिय है, जो पारंपरिक स्तोत्र को समकालीन संगीत के साथ जोड़ता है।

भजन की मुख्य विशेषताएं एवं महत्व | Highlights & Spiritual Significance

सनातन संस्कृति में शिव तांडव स्तोत्र का पाठ करने से मानसिक शक्ति, एकाग्रता, भय से मुक्ति और आत्मबल की प्राप्ति होती है। यह केवल एक स्तोत्र नहीं है, बल्कि संस्कृत व्याकरण, अनुप्रास और शब्द-सौंदर्य का उत्कृष्ट नमूना है। भगवान शिव को प्रसन्न करने के लिए प्रदोष काल, महाशिवरात्रि और सावन मास में इसका विशेष पाठ एवं श्रवण किया जाता है। इसके नियमित श्रवण से साधक के जीवन में आने वाली बाधाएं दूर होती हैं और आंतरिक ऊर्जा का जागरण होता है।

गायन व श्रवण का सही समय एवं विधि | When & How to Listen

शिव तांडव स्तोत्र का श्रवण या गायन ब्रह्म मुहूर्त में, प्रदोष काल में अथवा संध्या समय करना अत्यंत फलदायी माना जाता है। इसे सुनते या गाते समय मन को एकाग्र रखना चाहिए। यदि आप शिव तांडव स्तोत्र का lyrical video देख रहे हैं, तो इसके शब्दों पर ध्यान केंद्रित करने से उच्चारण स्वतः शुद्ध होने लगता है। शिव मंदिर में दीप प्रज्वलित कर रुद्राक्ष की माला के साथ इसका पाठ करने से विशेष आध्यात्मिक शांति मिलती है।

एक नजर में भजन की जानकारी | Bhajan Quick Information

श्रेणी (Parameter) विवरण (Details)
रचना का नाम शिव तांडव स्तोत्र (Shiv Tandav Stotram)
रचयिता लंकापति महाराज रावण
प्रमुख गायक पद्मश्री शंकर महादेवन
संगीत विधा शास्त्रीय एवं भक्ति संगीत (Classical Devotional Song)
मुख्य देवता भगवान शिव (महादेव, शंकर, आशुतोष)
भाषा शुद्ध संस्कृत (Sanskrit)
प्रमुख अवसर महाशिवरात्रि, सावन मास, प्रदोष व्रत, दैनिक पूजा
आराध्य भाव भक्ति, शक्ति, ऊर्जा, समर्पण और पराक्रम

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न (FAQs)

पौराणिक कथाओं के अनुसार, शिव तांडव स्तोत्र की रचना लंकापति महाराज रावण ने की थी। जब रावण को अपने बल पर अहंकार हो गया था और उसने कैलाश पर्वत को उठाने का दुस्साहस किया था, तब भगवान शिव ने अपने अंगूठे के हल्के दबाव से कैलाश का भार संभाल लिया था, जिसके नीचे रावण का हाथ दब गया था। तब प्रायश्चित और शिव स्तुति के लिए रावण ने इस परम ओजस्वी स्तोत्र की रचना की थी।

शंकर महादेवन की शक्तिशाली और उच्चारित स्वर शैली ने इस प्राचीन स्तोत्र को आधुनिक पीढ़ी तक अत्यंत लोकप्रिय बना दिया है। इसके lyrical video और संगीत संयोजन से श्रोताओं को शिव तांडव की वास्तविक ऊर्जा और लय का अनुभव होता है।

नियमित रूप से शिव तांडव स्तोत्र का पाठ या श्रवण करने से मानसिक तनाव दूर होता है, आत्मविश्वास में वृद्धि होती है, वाणी में ओज आता है और भगवान शिव की विशेष कृपा से भय एवं शत्रुओं पर विजय प्राप्त होती है।

हाँ, माता पार्वती और भगवान शिव की इस स्तुति को सभी भक्त बिना किसी संकोच के सुन या पढ़ सकते हैं। भक्ति में लिंग या वर्ग का कोई भेद नहीं होता है।

प्रदोष काल (शाम का समय), सोमवार का दिन, सावन मास और महाशिवरात्रि के पावन अवसरों पर इसका पाठ करना अत्यधिक फलदायी माना जाता है।

संपादकीय समीक्षा एवं संदर्भ

भक्तिलोक (Bhaktilok.in) पर प्रकाशित यह मार्गदर्शिका सनातन परंपराओं, पौराणिक ग्रंथों और शास्त्रीय संगीत के मानदंडों को ध्यान में रखते हुए तैयार की गई है। इस सामग्री का उद्देश्य पाठकों को प्रामाणिक जानकारी और भक्ति का गहरा अनुभव प्रदान करना है। संपादकीय रूप से तैयार सामग्री के अंतर्गत सभी तथ्यों की यथसंभव समीक्षा की गई है ताकि उपयोगकर्ताओं को सर्वोत्तम spiritual content मिल सके। अन्य प्रसिद्ध भजनों और स्तोत्रों के लिए हमारे महादेव भजन संग्रह और श्री हनुमान चालीसा के पावन पृष्ठों का अवलोकन करें।

स्रोत एवं संदर्भ | Sources & References

  • • पौराणिक ग्रंथ: शिव पुराण एवं रावण रचित स्तोत्र परंपरा
  • • संगीत संदर्भ: शंकर महादेवन संगीत निर्देशिका एवं पारंपरिक संस्कृत स्तोत्र ग्रंथ
  • • सनातन पंचांग एवं धार्मिक परंपराएं

संपादकीय रूप से तैयार एवं समीक्षित धार्मिक सामग्री

यह सामग्री भक्तिलोक संपादकीय टीम द्वारा उपलब्ध धार्मिक स्रोतों, प्रकाशित संदर्भों और परंपरागत पाठों की तुलना के आधार पर तैयार एवं समीक्षा की गई है। जहाँ पाठ के विभिन्न संस्करण उपलब्ध हैं, वहाँ संबंधित संस्करण या स्रोत का उल्लेख किया जाता है।

संदर्भ-आधारित समीक्षा अंतिम अद्यतन: 04 Nov 2026

पाठकों के विचार (0)

भक्ति रस चर्चा में भाग लें

लिरिक्स कॉपी कर लिया गया है!
🕉️
🚩 दैनिक अमृतवाणी

दैनिक पंचांग व पावन व्रत अलर्ट प्राप्त करें

प्रतिदिन प्रातः शुभ मुहूर्त, चौघड़िया एवं एकादशी व्रत कथा सीधे अपने इनबॉक्स में पाएं।

पंचांग
पेज लिंक कॉपी हो गई!